Javier Cercas

 

1962 yılında Ibahernando’da doğdu. Amerika Birleşik Devletleri'nde Urbana-Champaign'deki Illinois Üniversitesi'nde iki yıl çalıştı. 1989’dan bu yana Gerona Üniversitesi’nde İspanyol edebiyatı profesörü olarak görev yapıyor. El País gazetesinde yazıyor.

Modern İspanya tarihinin bir anlamda edebî belleği olan Javier Cercas, Julio Llamazares, Andrés Trapiello ve Jesus Ferrero'nun da aralarında bulunduğu, İspanya İç Savaşı ve Frankocu Devlete odaklanan "tarihi hafıza" damarında kurgu yayınlayan tanınmış İspanyol romancılardan biridir.

Hikâyelerini topladığı ilk kitabı El móvil (Güdü) 1987 yılında yayımlandı. İlk romanı El inquilino (Kiracı) 1989’da, ikinci romanı El vientre de la ballena (Balinanın Karnı) 1998’de okurlarıyla buluştu. 1994 yılında La obra literaria de Gonzalo Suáres (Gonzalo Suáres’in Edebî Çalışmaları) adıyla denemelerini, 1998’de Una buena temporada (Güzel Bir Mevsim) başlığıyla makalelerini, 2000 yılında Relatos reales (Gerçek Hikâyeler) adı altında gazete yazılarını yayımladı.

Tarih, galiplerin yazdığı bir hikâyeler bütünü müdür? Peki ya sessiz kalanlar, kaybedenler ve kahraman ile hain arasındaki o belirsiz gri alanda duranlar? Onların anlatılmamış hikâyeleri ulusların kolektif hafızasını nasıl şekillendirir? İşte çağdaş İspanyol edebiyatının dev ismi Javier Cercas, tüm kariyerini bu rahatsız edici soruların üzerine kurar. O, bir romancıdan çok, elinde kalemiyle geçmişin enkazında delil arayan bir edebiyat arkeoloğudur. Cercas okumak, gerçeğin peşinde, kurmaca ile hakikatin iç içe geçtiği tehlikeli ve bir o kadar da aydınlatıcı bir yolculuğa çıkmaktır.

Javier Cercas’ın eserlerini anlamanın anahtarı, İspanya’nın 20. yüzyıldaki kanlı ve karmaşık geçmişinde saklıdır. İspanya İç Savaşı (1936-1939) ve ardından gelen yaklaşık kırk yıllık Franco diktatörlüğünün yarattığı travma, İspanyol toplumu üzerinde derin izler bırakmıştır. Franco'nun ölümünden sonra demokrasiye geçiş sürecinde, toplumsal barışı sağlamak adına geçmişin acılarını deşmemeyi öngören yazısız bir "Unutma Paktı" (Pacto del Olvido) benimsendi. Cercas, tam da bu paktı reddeden, suskunluğu kırmaya ant içmiş kuşağın en güçlü sesidir. O, anne-babasının kuşağının unutmayı seçtiği veya konuşmaktan korktuğu konuların üzerine cesaretle gider. Onun için edebiyat, unutmaya karşı bir hafıza eylemidir.

2001 yılında yayımlanan, kısa bir sürede on dört dile çevrilen ve birçok ödül kazanan üçüncü romanı Soldados de Salamina (Salamina Askerleri), Javier Cercas’ın Türkçeye çevrilen ilk kitabı. Roman, İç Savaş'ın son günlerinde faşist Falanj Partisi'nin kurucularından Rafael Sánchez Mazas'ın kurşuna dizilmekten son anda kurtulmasını konu alır.

Bu başlangıcın ardından, kendini Holokost kurtulanı olarak tanıtan bir sahtekârın hikâyesi üzerinden hakikat ve yalan ilişkisini sorguladığı Sahtekâr (El impostor) veya İspanya'nın demokrasi tarihinin en kritik anlarından 1981 darbe girişimini saniye saniye analiz ettiği Bir Anın Anatomisi (Anatomía de un instante), Cercas’ın ne kadar cesur ve tutarlı bir yazar olduğunu gözler önüne serer.

2010’da “Bir Anın Anatomisi” ile İspanyol Kültür bakanlığı Edebiyat Ödülünü kazandı. 2011’de eserlerinin tümü için Torino Uluslararası Kitap Fuarı Ödülüne layık görüldü.

Avrupa Kitap Ödülü (Sahtekar,2016), Andre Malraux Ödülü (Karanlıkların Hükümdarı, 2018), Gezegen Ödülü(Terra Alta,2019) gibi sayısız ulusal ve uluslararası ödül aldı.