Yazar: Julian Barnes
Özgün Adı: The Sense of an Ending
Orijinal Dili: İngilizce
Yayınevi: Ayrıntı Yayınları
Çeviren:Serdar Rıfat Kırkoğlu
Basım Yeri / Tarihi: İstanbul, 2026, 11.Baskı
Julian
Barnes'ın son romanı Bir Son Duygusu, yazarın önceki birkaç yapıtında da
görüldüğü üzere, Barnes'ın yazarlığının gitgide başat öğesi haline gelmiş olan
"anımsama yoluyla hayatı irdeleme" izleğinin çarpıcı bir açılımıyla
başlıyor. Hikâyenin ana kahramanı Tony Webster, kırk yıl önce yaşadığı bazı
olayları anımsar ve onları zihninde gelişigüzel bir sıraya dizer. Ne var ki,
başlangıçta sıradan bir şeymiş gibi görünen bu anımsama edimi, Tony Webster'in
kendisine bir günce bırakıldığını öğrenmesiyle birlikte, kahramanın hayatını
durmadan sorguladığı ve sonunda kendi kişiliğine ilişkin son derece karamsar
sonuçlara varacağı acımasız bir kimlik arayışına dönüşecektir.
Emekli
bir tarihçi olan ve şimdi pek etliye sütlüye karışmadan, hayatını tek başına
sürdüren Tony Webster, geçmişinde bir kez evlenip boşanmıştır; Susie adında,
iyi anlaştığını söylediği yetişkin bir kızı vardır. Günün birinde, bir
avukattan aldığı bir e-postayla, kırk yıl önceki kız arkadaşı Veronica Ford'un
annesinin ona vasiyetinde bir günce bırakmış olduğunu öğrenir ve çok şaşırır.
Güncenin gerçek sahibiyse kırk yıl önce birlikte aynı okula gittiği, birçok
yaşantıyı ve fikri paylaştığı ama ne yazık ki sonunda, kız arkadaşı Veronica'yı
elinden alıp sonra da beklenmedik bir şekilde "sahneden çekilmiş"
olan Adrian Finn'dir. Aralarında geçen olumsuzluklara karşın, zekâsına ve
hayatı derinlemesine kavrayışına büyük hayranlık duyduğunu söylediği ve evet,
artık "sahnede olmayan" Adrian Finn…Tony Webster, kendisine ait
olduğunu ileri sürdüğü bu günceyi, Veronica'nın kendisinden ister ancak
Veronica, onun bu isteğini yerine getirmeye yanaşmaz. Birkaç kez buluşurlar ve
her buluşmalarında, Veronica'nın keskin sözlerinin yüzünde patladığını hisseder:
"Anlamıyorsun işte. Hiçbir zaman anlamadın ve asla da
anlamayacaksın!"…Tony Webster'ın bir türlü anlayamadığı şey nedir?
Tony'nin hayatla ne alıp veremediği vardır? Yoksa, hikâyesinin sonunda acı bir
şekilde düşündüğü gibi, her yerde "kargaşa" mı vardır?
Julian
Barnes'a Anglosakson dünyasının Nobel'i sayılan The Man Booker 2011 Ödülü'nü
kazandırmış olan ve artık çok iyi tanıdığımız ironi anlayışının damgasını
taşıyan Bir Son Duygusu, belleğin sonsuz değişkenliği, geçmişi yeniden inşa
etmek denilen o devasa insanî tutku ve her şeyden önce de, hayatın anlamı
üzerine "kaleme" alınmış incelikli, sorgulayıcı bir ustalık romanı.
Yorumlarımız:
2011 yılında Man Booker ödülünü alan “Bir Son Duygusu” romanı için jüri başkanı “zarif bir şekilde yazılmış, incelikle çizilmiş ve her okumada yeni derinlikler ortaya çıkaran, 21. yüzyılda insanlığa hitap eden bir kitap” demiş.
Daha çok post modern romanlar yazan, tarihi, felsefeyi romanlarının içine katan bir yazar Julian Barnes. Eserlerinin bir diğer özelliğide ironik olmalarıdır. Bu romanı da yazarın bu özelliklerini taşıyor. Her okuduğunuzda sizi düşündürecek cümlelerle dolu bir roman.
“Bir Son
Duygusu” kompakt bir roman, sadece 160
sayfa ve iki bölüm.
İlk bölümde “ Zaman içinde yaşıyoruz – zaman bizi
tutuyor ve kalıba döküyor – ama ben bunu çok iyi anladığımı hissedememişimdir.”
diyen bir anlatıcının ağzından lise hayatından emekliliğine kadar biyografisini okuyoruz. Ama hayatını bize neden anlattığını anlamıyoruz.
Anthony, lise yıllarında Adrian ve Colin ile yakın
arkadaş olan, kendisini çoğu zaman sıradan ve vasat olarak gören bir gençtir.
Aralarına sonradan katılan Adrian ise zekâsı, felsefi fikirleriyle herkesten farklı
olarak Anthony’nin gözünde neredeyse kusursuz biridir. Liseden sonra hepsi
farklı şehirlerde üniversite hayatlarına başlarlar. Adrian Cambridge’e, Tony
ise Bristol’e Tarih okumaya gider. İkinci sınıfta iken başka bir üniversitede
İspanyolca eğitimi gören Veronica ile arkadaş olur. Bir haftasonu Veronica’nın
ailesi ile tanışır. Daha sonra onu arkadaşları ile tanıştırır. Ama bir süre
sonra ayrılırlar. Son sınıfta iken Adrian’dan gelen ve Veronika ile olan
birlikteliğini yazdığı beklenmedik bir mektup alır. Tony bu mektuba cevaben
zehir zemberek bir mektup yazar. Mezun olduktan sonra altı ay için Amerika’ya
gider. Dönüşünde bir sürprizle karşılaşır. “yaşamın
istenmeden bağışlanmış bir armağan olduğunu, düşünen insanın hem yaşamın
doğasını hem de bu doğanın birlikte geldiği koşulları incelemek için felsefi
bir görevi olduğunu ve eğer bu kişi hiç kimsenin istememiş olduğu bu armağandan
vazgeçmeye karar verirse, o kararın sonuçları üzerinde hareket etmenin ahlaki
ve insani bir görev olduğunu söyleyen" Adrian intihar etmiştir. Bu
herkes için sürpriz bir gelişmedir.
Ama hayat devam etmektedir. Tony üniversiteden sonra bir sanat kurumunun yönetim
bölümünde çalışırken Margaret ile tanışır evlenir ve üç yıl sonra da kızı
doğar. On yıl sonra eşi başka birine aşık olunca boşanır. Sonrasında hayatına
birileri girse de yalnızlığından vazgeçmez. Şimdi iki torunu olan, bir hastahanenin
kitaplığında gönüllü olarak çalışan, kendi deyimi ile vasat bir emeklidir.
İkinci bölümde Tony’nin bu monoton hayatı bir gün bir
avukattan kendisine miras kaldığını bildiren bir mektup alması ile hareketlenir.
Üniversite yıllarında flört ettiği Veronica'nın annesi Tony’ye 500 sterlin
ve intihar etmiş arkadaşı Adrian'ın
günlüğünü miras bırakmıştır. Hayatında yalnızca bir kere gördüğü kadının ona
mirasından pay bırakmasının sebebini anlayamayan Tony geçmişe dönüp kendi hayat hikayesini düşünmeye
ve irdelemeye başlıyor.
Maalesef hukuki
yollarla günlüğü alamayan Tony, yıllardır yüzünü görmediği eski sevgilisi
Veronica'yı bulmak zorunda kalır. Yıllar içinde Veronica’yı o kadar unutmuş ki
evlendiğinde eşine eski kız arkadaşlarından bahsederken onun adını bile
söylememiş. Ama şimdi neden kendisine bırakıldığını ve içinde kendisi ile ilgili neler yazdığını
çok merak ettiği günlüğü alabilmek için sık sık Veronica ile buluşmak zorunda
kalır. Onunla her buluşması sonrasında Tony geçmişi hatırlamaya çalışır ve bir
iç hesaplaşma yaşar.
İlk bölümde bize anlattıkları ile ikinci bölümde
hatırladıkları birbiriyle ne kadar örtüşüyor acaba?
“Hatırladıklarımızın ne kadarı gerçek, ne kadarı bizim uydurmamız?” sanırım kitabın düşünmemizi istediği bu. Aslında artık bir şeyleri değiştirmenin olanaksız olduğunu kabullenip geçmişimizi günahı ve sevabı ile hatırladığımız gibi kabul etmeliyiz galiba. NURİZER



.jpg)
